جعفر شهرى باف

15

طهران قديم ( فارسى )

آنها به سر دويدن ) بود و به يك تخم‌مرغ كه رئيسشان توقع مينمود آنها هزار مرغ مردم بسيخ ميكردند . هر وقت خود هم كسر مخارجى يافته يا خرج فوق العاده‌اى برايشان پيش آمده يا اوضاع را آشفته ميديدند زنجير را كشيده به لخت كردن مردم ميپرداختند كه مقدم بر همه گارىچيها بودند كه ( سلب آسايش اهالى و سد معبر نموده مزاحم ! ) ميشدند و از همه ضعيف‌تر ميبودند . صورت دادوستد آنها هم كه زبان سرّى آژان‌ها و گارىچىها بود و در اثر كثرت استعمال اهالى هم كم‌كم از آن سر در آورده مايه خنده و تفريحشان ميگرديد به اين گونه بود كه آژان قفل را از زنجير گشوده فقط آن را با قلاب بند مينمود و خود سرپيچى يا مقدارى از زنجير پائين‌تر ايستاده سر راه بر او ميگرفت و از دور ، دست را بلند كرده پنجهء آن را بطرفش مثلا برگرد ! كجا ميائى ؟ ! گشوده فرياد ميكشيد ( كجا ميآئى ؟ ! ) يعنى پنجقران مىشود و سورچى هم از آنطرف ، همانطور كه جلو ميآمد در جواب او دو انگشت گشوده ، داد ميكشيد ( همين بغل ) يعنى حاضرم دو قران بدهم و معامله فيصله ميگرفت و اين پولهائى بود كه تلكه تسمه‌ى « 31 » خود آژانها بود و مستقيما چيزى از آن بكميسرى نميرسيد و به همين ترتيب گرفتن الاغىها و طوافهاى غريبه و دوچرخه‌سوارها كه ( توى بازار جاى دوچرخه سوارى نبود ! ) و امثال آن كه جزء عوايد خود آژانها ميآمد ، و در آخر دعوا نزاع‌ها كه اگر طرفين هم با هم صلح ميكردند آژان از حق خودش نميگذشت و تا چيزى نميگرفت همچنان آنها را بسوى كميسرى تكليف مينمود . آژانها مردم قانع سازگارى بودند كه بر خلاف كميسرىها كه جز نقدينه قبول نميكردند و تحفه‌ها و هدايا را به حساب نميآوردند ، جنس و متاع نيز قبول ميكردند ، به اين صورت كه مثلا اگر جيب‌برى جيبى را زده ساعت بغلى و بند « 32 » آن بيرون آورده بود ، بند را به جيب‌بر داده ساعت را خود قبول ميكردند و يا اگر فاحشهء ولگردى دشت و فتحى « 33 » نكرده بود

--> ( 31 ) . اخاذى ، جيب‌كنى ، كلاشى . ( 32 ) . آن روزها هنوز ساعت مچى متداول نشده ساعت بغلى در جيب ميداشتند و جاى آن هم در جيب جليقه بود كه قلاب زنجير آن را به لبهء جيب ميانداختند يا ساعت را در يك جيب جليقه و زنجيرش را از سوراخ تكمهء آن گذرانده قلابش را به دهانه جيب ديگر ميبستند و از آن دو نيم هلال بوجود ميآوردند ، و بعضى كه به نشانهء ساعت داشتن فقط بند آن را ميآويختند . ( 33 ) . دشت و فتح ؟ دادوستد .